خبرگزاری پپنا – رصد جهانی بازار پلیمر
بازار مواد شیمیایی و مواد پیشرفته در حال تجربه یک تغییر استراتژیک است؛ زنجیره تأمین مواد پیشرفته مورد استفاده در نیمه‌هادی‌ها، هوش مصنوعی و مراکز داده در حال بازآرایی است و شرکت‌های شیمیایی بزرگ، بخش قابل توجهی از برنامه‌های توسعه‌ای خود را به این بازار اختصاص داده‌اند.
در حالی که توجه بسیاری از فعالان بازار به تحولات شرکت‌های اروپایی و آمریکایی معطوف است، سه غول شیمیایی ژاپن یعنی Mitsubishi Chemical، Sumitomo Chemical و Asahi Kasei، از بالادست تا پایین‌دست زنجیره، در حال اجرای برنامه‌های استراتژیک برای حضور پررنگ‌تر در این بازار هستند.
این سه شرکت طی ماه‌های اخیر مجموعه‌ای از اقدامات شامل تمرکز تحقیق و توسعه بر محصولات جدید، تسریع فرایند ارزیابی و تأیید محصولات توسط مشتریان و افزایش ظرفیت تولید را دنبال کرده‌اند.
وجه مشترک این سرمایه‌گذاری‌ها، تمرکز بر مواد مورد استفاده در نیمه‌هادی‌های پیشرفته، پردازش‌های هوش مصنوعی و زیرساخت‌های مراکز داده است.
در آسیا، رقابت برای توسعه مواد مورد نیاز تراشه‌های هوش مصنوعی به یکی از اصلی‌ترین میدان‌های رقابت شرکت‌های شیمیایی تبدیل شده است.
عبور از «اقیانوس سرخ» صنعت شیمی
صنایع شیمیایی سنتی در بسیاری از بخش‌ها با رقابت شدید، اشباع بازار و محدود شدن حاشیه سود مواجه شده‌اند. در چنین شرایطی، شرکت‌های آینده‌نگر به دنبال خروج از این فضای رقابتی و ورود به بازارهایی با ارزش افزوده بالاتر هستند.
با گسترش استفاده از سرورهای هوش مصنوعی، توسعه مداوم مراکز داده و سرعت گرفتن فناوری‌های پیشرفته بسته‌بندی تراشه‌های نیمه‌هادی، مواد پیشرفته مورد استفاده در صنایع برق و الکترونیک (E&E) به یکی از محورهای اصلی تحول کسب‌وکار شرکت‌های شیمیایی تبدیل شده‌اند.
سه غول شیمیایی ژاپنی نیز با سرمایه‌گذاری در این بخش‌ها، خود را برای رشد بازار نیمه‌هادی‌های مرتبط با هوش مصنوعی آماده می‌کنند.
جهت‌گیری توسعه‌ای سه غول ژاپنی
Mitsubishi Chemical، «توانمندسازی پردازش پیشرفته داده و ارتباطات» را به‌عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه خود تعریف کرده است.
در مقابل، Asahi Kasei کسب‌وکار الکترونیک را در بالاترین اولویت برنامه عملیاتی میان‌مدت خود قرار داده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد این شرکت، مواد مورد استفاده در نیمه‌هادی‌های هوش مصنوعی را در جایگاه مهمی برای آینده کسب‌وکار خود قرار داده است.
Mitsubishi Chemical؛ هدف‌گیری یکی از چالش‌های اصلی بسته‌بندی پیشرفته تراشه
بسته‌بندی تراشه‌های پیشرفته و با چگالی بالا با دو چالش مهم مواجه است: انبساط حرارتی و تاب‌برداشتن (Warpage).
این دو عامل از جمله موانع اصلی در مسیر افزایش نرخ بازده تولید تراشه‌های پیشرفته محسوب می‌شوند؛ زیرا تغییرات حرارتی و اعوجاج ایجادشده در ساختار بسته‌بندی می‌تواند دقت و قابلیت اطمینان فرایند را تحت تأثیر قرار دهد.
شرکت Mitsubishi Chemical برای پاسخ به این چالش، پرکننده‌ای با انبساط حرارتی منفی با نام M-Filleris NTE توسعه داده است.
این شرکت برنامه‌ریزی کرده است محصولات پایلوت این ماده را تا پایان سال مالی ۲۰۲۶ عرضه کند و فروش محصولات تولید انبوه را از نیمه دوم سال مالی ۲۰۲۷ آغاز کند.
Mitsubishi Chemical همچنین قصد دارد مستربچ‌های حاوی رزین اپوکسی را در اختیار مشتریان پایین‌دستی قرار دهد. هدف از این اقدام، کاهش قابل توجه هزینه‌های توسعه محصول برای مشتریان است.
پرکننده با انبساط حرارتی منفی؛ منبع: Mitsubishi Chemical
سرمایه‌گذاری در سیلیکا برای CMP تراشه‌های هوش مصنوعی
Mitsubishi Chemical همزمان با توسعه این ماده، روی یکی دیگر از نیازهای مهم تولید تراشه‌های پیشرفته نیز سرمایه‌گذاری کرده است.
با توجه به الزامات بسیار سخت‌گیرانه فرایند پولیش شیمیایی-مکانیکی (CMP) در تولید تراشه‌های هوش مصنوعی، این شرکت در حال احداث یک تأسیسات تولید جدید برای سیلیکا کلوئیدی (Colloidal Silica) در کارخانه Kyushu در استان فوکوئوکا ژاپن است.
قرار است این واحد در اکتبر ۲۰۲۸ وارد مدار تولید شود.
Sumitomo Chemical؛ بازتعریف منطق تولید قطعات نیمه‌هادی با LCP
روند توسعه قطعات نیمه‌هادی به سمت قطعات سبک‌تر، دقیق‌تر و دارای ساختارهای پیچیده‌تر حرکت کرده است.
این تغییرات باعث شده فناوری‌های سنتی قالب‌گیری تزریقی در برخی کاربردهای پیشرفته نتوانند تمام نیازهای تولید را برآورده کنند.
شرکت Sumitomo Chemical برای پاسخ به این شکاف فناوری، با شرکت Gutenberg Co., Ltd. همکاری کرده و یک فیلامنت پلیمر کریستال مایع (LCP) و فناوری قالب‌گیری برای چاپگرهای سه‌بعدی مبتنی بر روش FFF (Fused Filament Fabrication) توسعه داده است.
برنامه این شرکت، آغاز عرضه نمونه‌های این فیلامنت در سال ۲۰۲۶ است.
مزیت اصلی این فناوری آن است که امکان تولید هندسه‌های پیچیده‌ای را فراهم می‌کند که دستیابی به آنها با قالب‌گیری تزریقی دشوار است.
کاربرد این فناوری نیز به قطعات نیمه‌هادی محدود نمی‌شود و می‌تواند در بخش‌های پیشرفته‌ای مانند ربات‌های انسان‌نما و صنایع هوافضا نیز مورد استفاده قرار گیرد.
استفاده از LCP به‌عنوان ماده اولیه چاپ سه‌بعدی می‌تواند مسیر جدیدی برای تولید قطعات مهندسی با هندسه پیچیده و تیراژهای محدود یا سفارشی ایجاد کند.
Asahi Kasei؛ تمرکز عمیق‌تر بر مواد لیتوگرافی و عایق‌های پیشرفته
شرکت Asahi Kasei نیز توسعه مواد مورد استفاده در لیتوگرافی و عایق‌کاری را به یکی از محورهای اصلی فعالیت خود تبدیل کرده است.
این شرکت با ترکیب ویژگی‌های پلی‌ایمید حساس به نور (PSPI) و فتورزیست فیلم خشک (DFR)، یک فیلم حساس به نور جدید توسعه داده است.
این محصول امکان اعمال یکنواخت فرایند لمینیشن روی پنل‌های بزرگ مربعی را فراهم می‌کند و همچنین امکان افزایش تعداد لایه‌های عایق را به وجود می‌آورد.
فیلم PSPI در حال حاضر در مرحله ارزیابی توسط مشتریان قرار دارد.
فیلم حساس به نور جدید Asahi Kasei برای بسته‌بندی نیمه‌هادی؛ منبع: Asahi Kasei
افزایش ۴۰ درصدی ظرفیت SUNFORT DFR
Asahi Kasei در اقدامی دیگر، ۱۲ میلیون دلار برای احداث یک تأسیسات جدید برش و اسلیترینگ برای محصول SUNFORT DFR در سایت تولیدی خود در تایوان سرمایه‌گذاری کرده است.
این پروژه ظرفیت تولید را ۴۰ درصد افزایش خواهد داد.
این سرمایه‌گذاری به Asahi Kasei امکان می‌دهد سهم بیشتری از بازار مواد لیتوگرافی مورد استفاده در بسته‌بندی پیشرفته نیمه‌هادی‌ها به دست آورد و همزمان مزیت خود را در زمینه تأمین پایدار مواد تقویت کند.
تغییر منطق سرمایه‌گذاری؛ تحقیق و توسعه همزمان با افزایش ظرفیت
برخی شرکت‌های ژاپنی به‌طور سنتی محافظه‌کار شناخته می‌شوند؛ اما الگوی رفتاری این سه شرکت نشان می‌دهد که آنها در بازار مواد نیمه‌هادی هوش مصنوعی از مدل سنتی «ابتدا تحقیق و توسعه، سپس تجاری‌سازی و در نهایت افزایش ظرفیت» فاصله گرفته‌اند.
هر سه شرکت، ارتقای فناوری و افزایش ظرفیت تولید را به‌صورت موازی دنبال می‌کنند.
این مدل به آنها اجازه می‌دهد همزمان با توسعه فناوری و دریافت تأییدیه مشتریان، ظرفیت تولید را نیز آماده کنند تا در صورت رشد سریع بازار جهانی نیمه‌هادی‌های هوش مصنوعی در فاصله ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸، آمادگی پاسخگویی به تقاضا را داشته باشند.
منطق این سرمایه‌گذاری‌ها را می‌توان در سه سطح خلاصه کرد:
۱. تحقیق و توسعه؛ حل مشکلات واقعی تولید
محصولات جدید بر اساس چالش‌های واقعی فرایند تولید در بسته‌بندی پیشرفته توسعه داده می‌شوند.
به عبارت دیگر، تحقیق و توسعه صرفاً با هدف تولید یک ماده جدید انجام نمی‌شود؛ بلکه هر محصول برای حل یک مشکل مشخص در فرایند تولید مشتری پایین‌دستی طراحی شده است.
۲. مشتری؛ حرکت از فروش ماده به ارائه راهکار
این شرکت‌ها تنها یک ماده منفرد را عرضه نمی‌کنند، بلکه تلاش دارند ترکیبی از مواد اصلی و تجهیزات یا راهکارهای تخصصی را در اختیار مشتری قرار دهند.
این رویکرد باعث می‌شود ارتباط شرکت با مشتری در طول زنجیره ارزش عمیق‌تر شود و هزینه تغییر تأمین‌کننده برای مشتری افزایش یابد.
۳. تولید؛ برنامه‌ریزی زودهنگام برای افزایش ظرفیت
عرضه نمونه، ارزیابی مشتری و تولید انبوه در یک مسیر برنامه‌ریزی‌شده دنبال می‌شود.
این شرکت‌ها همچنین برای کنترل بهتر زنجیره تأمین، توسعه ظرفیت تولید را پیش از رسیدن تقاضا به اوج برنامه‌ریزی می‌کنند.
رقابت دیگر فقط بر سر فناوری نیست
با ادامه رشد بازار مواد مورد نیاز نیمه‌هادی‌های هوش مصنوعی، شرکت‌های بزرگ شیمیایی در سراسر جهان در حال گسترش حضور خود در این حوزه هستند و رقابت در صنعت نیز سرعت بیشتری گرفته است.
بررسی استراتژی سه غول شیمیایی ژاپن نشان می‌دهد که رقابت دیگر صرفاً بر سر یک فناوری یا محصول خاص نیست.
تمرکز رقابت به سمت مجموعه‌ای از قابلیت‌ها حرکت کرده است:
فناوری هسته‌ای، ارائه راهکار یکپارچه، پایداری ظرفیت تولید و توانایی پیش‌بینی چرخه‌های بازار.
در چنین بازاری، شرکتی که تنها ماده‌ای با عملکرد بالا تولید کند، لزوماً برنده نخواهد بود. توانایی توسعه ماده، رساندن سریع آن به مرحله ارزیابی مشتری، تأمین پایدار، افزایش ظرفیت همزمان با رشد تقاضا و ارائه راهکار جامع به مشتری، به بخش مهمی از مزیت رقابتی تبدیل شده است.
برای صنعت شیمی و مواد پیشرفته، حرکت Mitsubishi Chemical، Sumitomo Chemical و Asahi Kasei نشان می‌دهد که رشد هوش مصنوعی و توسعه مراکز داده، تنها بازار تولیدکنندگان تراشه و تجهیزات محاسباتی را متحول نمی‌کند؛ بلکه زنجیره ارزش مواد شیمیایی، پلیمرهای مهندسی، مواد عایق، مواد لیتوگرافی و فناوری‌های بسته‌بندی نیمه‌هادی را نیز وارد مرحله جدیدی از رقابت کرده است.
