افشین علیزاد منیر مدیرمسوول و سردبیر خبرگزاری پپنا –
پلیکربنات، ترموپلاستیکی که با مقاومت ضربهای بالا، شفافیت، پایداری ابعادی و دوام شیمیاییاش شناخته میشود، از معدود موادی است که تاریخ کشف آن به رقابتی علمی میان دو قاره بازمیگردد.
هرمان شنل، دانشمند آلمانی شرکت Bayer، در سال 1953 پلیکربناتی با وزن مولکولی بالا در لورکوزن توسعه داد و همان سال، این ماده را با برند Makrolon ثبت اختراع کرد. همزمان، در آنسوی اقیانوس اطلس، دانیل فاکس، شیمیدان شرکت General Electric در نیویورک، در تلاش برای ساخت عایق سیم جدید، به مادهای مشابه با خصوصیات فوقالعاده دست یافت—که بعدها با نام تجاری Lexan شناخته شد.
هر دو دانشمند در سال 1955 برای ثبت اختراع اقدام کردند، اما در نهایت پتنت به Bayer رسید؛ تنها به این دلیل که شنل اختراع خود را یک هفته زودتر ثبت کرده بود. با این حال، GE و Bayer توافق کردند که هر دو طرف بتوانند از فناوری استفاده کنند، مشروط به پرداخت حق امتیاز.
در تابستان 1960، تولید صنعتی پلیکربنات توسط هر دو شرکت آغاز شد و بهسرعت به مادهای کلیدی در صنایعی چون خودروسازی، پزشکی، الکترونیک، تجهیزات ایمنی و ساختمان تبدیل شد. در دهه ۱۹۸۰، CDهایی که تقریباً بهطور کامل از پلیکربنات ساخته میشدند، صنعت موسیقی را متحول کردند. هرچند این کاربرد با ظهور MP3 و استریمینگ محو شد، پلیکربنات همچنان در حال گسترش است.
امروزه، پلیکربنات در ساخت اتصالات پزشکی، ماسکها، فیلترهای دیالیز، تجهیزات ایمنی، و کاربردهای پیشرفته خودرویی و ساختمانی مورد استفاده است. دکتر لِن چوبا، از متخصصان پلیمرهای پزشکی، آن را «گزینهای بینظیر برای طراحی مهندسی پزشکی» میداند، چراکه قابلیت قالبگیری تزریقی بالا، زیستسازگاری کامل، و مقاومت شیمیایی قابل توجهی دارد.
و اما بحث BPA…
سالهای اخیر، پلیکربنات بهدلیل نگرانیهایی درباره آزاد شدن بیسفنول A (BPA) در محصولات مصرفی، به تیتر رسانهها آمد. هرچند نهادهایی مانند FDA و سازمان ایمنی غذایی اروپا تأکید کردهاند که میزان BPA آزادشده از پلیکربنات بسیار پایین و بیخطر است، استفاده از آن در بطری نوزاد محدود شده است.
با اینهمه، پلیکربنات همچنان یکی از ستونهای اصلی در دنیای پلیمرها باقی مانده—مادهای که از یک رقابت علمی متولد شد، موسیقی را دیجیتالی کرد، و امروز قلب تپنده طراحیهای پزشکی و مهندسی پیشرفته است.
