افشین علیزاد منیر مدیرمسوول و سردبیر خبرگزاری پپنا
صادرات کامپاند در قفس بورس کالا؟
با ابلاغ الزام جدید صادرات کامپاندهای پلیمری بر مبنای ماده ۸ آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات و الزام ارائه گواهی معامله در رینگ صادراتی بورس کالا، پرسش اصلی فعالان این صنعت این است که مسیر عملیاتی صادرات کامپاند دقیقاً چگونه خواهد بود؟
️با توجه به اینکه طبق مقررات بورس کالا، «گواهینامه انجام معامله» پس از قطعیشدن معامله صادر میشود، آیا صادرات صرفاً با عرضه کالا در رینگ صادراتی امکانپذیر است یا حتماً باید معاملهای نیز انجام شود؟ اگر کالا عرضه شود اما خریداری پیدا نشود، تولیدکننده چه مسیری برای صادرات خواهد داشت؟
️همچنین آیا خریدار در رینگ صادراتی الزاماً باید مشتری خارجی باشد یا یک شرکت ایرانی میتواند خرید را انجام داده و سپس کالا را صادر کند؟ اگر تولیدکننده از قبل با مشتری خارجی قرارداد داشته باشد، آیا مشتری باید مستقیماً وارد فرآیند بورس شود یا امکان اجرای قرارداد از طریق خریدار یا صادرکننده ایرانی وجود دارد؟
️از سوی دیگر، گواهی معامله به نام چه شخصی صادر میشود و در زمان اظهار صادراتی، فروشنده، تولیدکننده، خریدار یا صادرکننده کدامیک حق استفاده از آن را دارد؟ آیا تولیدکنندهای که همزمان صادرکننده نیز هست میتواند تمام فرآیند را مستقیماً انجام دهد یا سازوکار جدید، فروش در بورس و صادرات توسط خریدار را الزامی میکند؟
️در صورت انجامنشدن معامله نیز ابهام جدی وجود دارد: آیا باید عرضه مجدداً تکرار شود؟ چند بار عدم معامله قابل قبول است و آیا پس از آن مسیر دیگری برای صادرات پیشبینی شده است؟
️موضوع مهم دیگر، کامپاندهای سفارشی و گریدهای اختصاصی است؛ محصولاتی که ممکن است براساس سفارش یک مشتری مشخص تولید شوند و اساساً بازار عمومی یا خریدار متعدد نداشته باشند. آیا چنین محصولاتی نیز مشمول عرضه در رینگ صادراتی هستند
️در بخش دیگری از فرآیند، باید مشخص شود آیا حجم معاملهشده در بورس باید دقیقاً برابر حجم صادرات باشد یا امکان صادرات مرحلهای وجود دارد؟ در صورت معامله ۱۰۰ تن و صادرات ۳۰ تن، آیا یک گواهی میتواند برای چند اظهارنامه استفاده شود و نحوه کسر مقدار صادرات چگونه خواهد بود؟
️همچنین اگر قیمت کشفشده کامپاند در بورس با قیمت قرارداد صادراتی متفاوت باشد، مبنای قیمت صادراتی و ارزش مورد استفاده در فرآیند گمرکی کدام خواهد بود؟ گواهی معامله نیز چه مدت اعتبار دارد و اگر صادرات چند هفته یا چند ماه پس از معامله انجام شود، آیا گواهی همچنان معتبر خواهد بود؟
️پرسش مهم دیگر، نحوه تطبیق کد تعرفه بورس با کد تعرفه گمرکی است. اگر کد ثبتشده در معامله بورس با کدی که گمرک برای کالای اظهارشده تشخیص میدهد متفاوت باشد، آیا گواهی قابل استفاده خواهد بود و آیا اطلاعات معامله، مقدار، کد تعرفه و مشخصات کالا میان بورس، سامانههای تجارت و گمرک بهصورت سیستمی تطبیق داده میشود؟
️و در نهایت، اگر معامله در بورس انجام شود اما صادرات به هر دلیل منتفی شود از لغو قرارداد مشتری خارجی و تغییر مقصد گرفته تا کاهش مقدار صادرات یا جایگزینی مشتری، تکلیف گواهی معامله چیست؟ آیا گواهی قابل انتقال، ابطال یا استفاده برای مشتری دیگری خواهد بود؟
️فراتر از این ابهامات اجرایی، یک پرسش بنیادیتر نیز مطرح است: آیا هدف سیاست جدید صرفاً شفافسازی ارزش و معاملات صادراتی کامپاندهاست یا اینکه کل فرآیند فروش صادراتی این محصولات باید الزاماً از مسیر رینگ صادراتی بورس کالا عبور کند؟
️اصل استناد به ماده ۸ و الزام ارائه گواهی معامله یک موضوع است، اما نحوه اجرای آن در زنجیره تولید، فروش و صادرات موضوع دیگری است. بنابراین پرسش اصلی صنعت کامپاند در مقطع فعلی این نیست که الزام جدید وجود دارد یا خیر؛ بلکه این است که پس از اجرای این الزام، تولیدکننده ایرانی دقیقاً با چه مسیری میتواند کالای خود را به مشتری خارجی بفروشد و صادر کند؟
️پاسخ روشن سازمان توسعه تجارت، بورس کالای ایران و دستگاههای مرتبط به این پرسشها میتواند تکلیف مدل جدید صادرات کامپاندهای پلیمری را مشخص کند.
