افشین علیزاد منیر مدیر مسئول و سردبیر خبرگزاری پپنا – رصد جهانی بازار پلیمر
صنایع فرآوری پلاستیک در سراسر جهان ناچار شده‌اند با پیامدهای اقتصادی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مقابله کنند؛ بحرانی که باعث افزایش ناگهانی قیمت پلیمرها، افزودنی‌ها و انرژی شده است.
با آغاز درگیری‌ها در خلیج فارس در اوایل ماه مارس، قیمت نفت و گاز به‌شدت افزایش یافت. علت اصلی این جهش، مسدود شدن تنگه هرمز توسط ایران و اختلال در مسیرهای عادی حمل‌ونقل بود؛ همچنین زیرساخت‌های نفت و گاز منطقه به اهداف حملات موشکی تبدیل شدند.
وضعیت اضطراری برای تولیدکنندگان اروپایی
تولیدکنندگان پلاستیک در اروپا اعلام کرده‌اند که با «وضعیتی اضطراری» روبه‌رو هستند؛ شرایطی که ناشی از افزایش شدید هزینه مواد اولیه، انرژی و لجستیک است و برنامه‌ریزی مستمر تولید را با «مشکلات بسیار جدی» مواجه کرده است. انجمن اروپایی مبدل‌های پلاستیک (EuPC) هشدار داده که احتمال کاهش تولید کارخانه‌ها و حتی تعطیلی برخی شرکت‌ها وجود دارد.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی تجارت جهانی
در حالی که آتش‌بس موقت برقرار شده، مذاکره‌کنندگان همچنان در تلاش‌اند مسیر حیاتی کشتیرانی در تنگه هرمز را دوباره بازگشایی کنند.
جهش کم‌سابقه قیمت مواد شیمیایی و پلیمرها
طبق گزارش مؤسسه اطلاعات بازار شیمیایی ICIS، قیمت مواد شیمیایی پایه مانند: بنزن بوتادین اتیلن متانول پروپیلن تولوئن زایلن‌ها در دو هفته نخست جنگ، سریع‌تر از هر زمان دیگری از سال ۲۰۰۷ تاکنون افزایش یافته است.
همچنین قیمت پلی‌الفین‌ها در بازار نقدی اروپا جهش شدیدی داشته است: قیمت پلی‌پروپیلن (PP) حدود ۴۰٪ افزایش یافت. قیمت پلی‌اتیلن (PE) بین ۳۰ تا ۴۰٪ رشد کرد.
انتقال افزایش قیمت در کل زنجیره صنعت «بنوآ هنو» رئیس EuPC اعلام کرد: «با توجه به این نوسانات شدید در قیمت مواد اولیه و انرژی، افزایش قیمت‌ها ناچار است در سراسر زنجیره ارزش صنعت پلاستیک منتقل شود.»
مخالفت آلمان با سوءاستفاده از شرایط بازار انجمن فرآوری‌کنندگان پلاستیک آلمان (GKV) تأکید کرده که تأمین‌کنندگان مواد اولیه باید به قراردادهای موجود پایبند بمانند و نباید به بهانه «فورس ماژور» از اجرای تعهدات خود سر باز بزنند. «اولیور مولنشتدت» مدیرعامل GKV گفت: «در شرایطی که شاخص‌های بازار در جهت مخالف حرکت می‌کنند، قیمت مواد اولیه نباید به‌صورت مصنوعی افزایش یابد.» در نظرسنجی انجام‌شده میان اعضای این انجمن، دو سوم شرکت‌ها اعلام کردند تنها چند روز پس از تشدید درگیری‌ها، با افزایش قیمت از سوی تأمین‌کنندگان مواد اولیه مواجه شده‌اند.
بحران در بازار افزودنی‌های پلاستیک
تولیدکنندگان کامپاندها و مستربچ‌های پلاستیکی نیز تحت فشار شدید قرار گرفته‌اند، زیرا تأمین‌کنندگان افزودنی‌های کلیدی قیمت محصولات خود را افزایش داده‌اند.
افزایش قیمت توسط شرکت‌های بزرگ شیمیایی
شرکت Lanxess در تاریخ ۲۳ مارس اعلام کرد: قیمت بازدارنده‌های شعله و افزودنی‌های تخصصی تا ۳۵٪ افزایش می‌یابد. قیمت نرم‌کننده‌های پلاستیکی تا ۵۰٪ بالا می‌رود. این شرکت دلیل این تصمیم را «افزایش چشمگیر هزینه انرژی، مواد اولیه حیاتی و حمل‌ونقل در شرایط تنش‌های ژئوپلیتیکی» عنوان کرد. از دیگر شرکت‌هایی که قیمت پایدارکننده‌ها را افزایش داده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: BASF افزایش جهانی تا ۲۰٪ برای آنتی‌اکسیدان‌ها، پایدارکننده‌های فرایندی و نوری Songwon افزایش ۱۲ تا ۲۰ درصدی بسته به محصول و منطقه همچنین تولیدکنندگان پیگمنت‌ها و دوده صنعتی نیز قیمت‌های خود را بالا برده‌اند. شرکت Cabot Corporation اعلام کرد قیمت دوده صنعتی را تا ۲۰٪ افزایش می‌دهد و علاوه بر آن، هزینه‌های اضافی متغیری را نیز بر اساس شرایط بازار اعمال خواهد کرد.
کمبود عرضه و بحران حمل‌ونقل
«ژئوفروی تییو» مدیرکل EuMBC (زیرمجموعه EuPC) توضیح داد که شرکت‌های اروپایی تولیدکننده مستربچ و کامپاند، به‌ویژه از کاهش دسترسی به پلیمرهای پرمصرف مانند پلی‌الفین‌ها آسیب دیده‌اند. او گفت این شرکت‌ها اکنون تأمین مواد اولیه خود را به‌صورت روزانه مدیریت می‌کنند، بدون آنکه تضمینی برای ادامه عرضه وجود داشته باشد. به گفته او: «در حال حاضر فشار بر قیمت افزودنی‌ها نیز وجود دارد، هرچند هنوز مانند پلیمرها با کمبود جدی مواجه نشده‌ایم.»
مشکل اصلی: کمبود ظرفیت حمل بار
یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده عرضه، کمبود ظرفیت کافی حمل‌ونقل دریایی و باربری عنوان شده است؛ مشکلی که هم بر بازار پلیمرها و هم افزودنی‌ها تأثیر گذاشته است.
فشار مضاعف قوانین اروپایی و هزینه انرژی
شرکت‌های تولیدکننده کامپاند و مستربچ علاوه بر بحران مواد اولیه، با چالش‌های دیگری نیز دست‌وپنجه نرم می‌کنند: بار اداری سنگین ناشی از مقررات اتحادیه اروپا هزینه بالای انرژی در اروپا مالیات‌های بین‌کشوری بر واردات انرژی
به گفته تییو، قیمت انرژی به‌ویژه برق همچنان «به‌طور مصنوعی بالا نگه داشته شده است.»
جمع‌بندی
جنگ در خلیج فارس زنجیره تأمین جهانی صنعت پلاستیک را به‌شدت تحت فشار قرار داده و باعث جهش قیمت مواد اولیه، انرژی و حمل‌ونقل شده است. تولیدکنندگان اروپایی هشدار می‌دهند که در صورت ادامه بحران، کاهش تولید، افزایش بیشتر قیمت‌ها و حتی تعطیلی برخی واحدهای صنعتی دور از انتظار نخواهد بود.
#صنعت_پلاستیک #پلیمر #پتروشیمی #جنگ_خلیج_فارس #تنگه_هرمز #مستربچ #کامپاند #افزودنی_پلاستیک #قیمت_مواد_اولیه #بازار_پلیمر #انرژی #صنایع_اروپا
