خبرگزاری پپنا
صنعت شیمی اروپا با افزایش کم‌سابقه تعطیلی واحدهای تولیدی و افت شدید سرمایه‌گذاری روبه‌رو شده است؛ روندی که به گفته رهبران صنعتی، نه‌تنها پایه‌های صنعتی این قاره را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند اثرات دومینویی بر صنایع پایین‌دستی، از جمله پلی‌یورتان‌ها و پلیمرها بر جای بگذارد.
بر اساس گزارش جدید «رادار تعطیلی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها» که به سفارش شورای صنایع شیمیایی اروپا (Cefic) و توسط شرکت مشاوره Roland Berger تهیه شده، ظرفیت تعطیلی واحدهای شیمیایی در اروپا تقریباً شش برابر افزایش یافته و از ۲.۹ میلیون تن در سال ۲۰۲۲ به ۱۷.۲ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ (تا امروز) رسیده است.
در مجموع، طی بازه ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، ۳۷ میلیون تن در سال ظرفیت شیمیایی در اروپا برای تعطیلی اعلام شده که معادل حدود ۹ درصد کل ظرفیت تولید شیمیایی اروپا است.
صنعت شیمی اروپا «تحت فشار شدید»
مارکو منسینک، مدیرکل Cefic، با هشدار نسبت به شتاب تعطیلی‌ها و فروپاشی جریان سرمایه‌گذاری، اعلام کرد صنعت شیمی اروپا در شرایطی «تحت فشار شدید» قرار دارد و خواستار اقدامات قاطع و فوری در سال جاری، با اثر مستقیم در سطح کارخانه‌ها شد.
تمرکز تعطیلی‌ها در پتروشیمی‌های بالادستی و پلیمرها
این گزارش نشان می‌دهد بیشترین سهم تعطیلی ظرفیت‌ها مربوط به:
- پتروشیمی‌های بالادستی: ۱۷.۸ میلیون تن در سال (۴۸٪)
- مواد معدنی پایه: ۱۱.۷ میلیون تن در سال
- پلیمرها: ۵.۴ میلیون تن در سال
- محصولات تخصصی (Specialties): حدود ۲ میلیون تن در سال
در بخش پتروشیمی، حدود نیمی از ظرفیت تعطیل‌شده به ۹ واحد کراکر بخار (Steam Cracker) مربوط می‌شود که معادل کاهش خالص ۱۶ درصدی ظرفیت کراکینگ اروپا است. تمامی این واحدها در خوشه‌های یکپارچه شیمیایی قرار دارند.
تهدید برای زنجیره تأمین پلی‌یورتان و پلیمر
کراکرها و واحدهای بالادستی، نقطه آغاز زنجیره‌هایی هستند که خوراک اصلی بسیاری از صنایع از جمله پلی‌یورتان‌ها را تأمین می‌کنند. تضعیف این بخش می‌تواند:
- پیچیدگی لجستیک را افزایش دهد
- وابستگی اروپا به خوراک و واسطه‌های وارداتی را تشدید کند
تبعات اشتغال: بیش از ۱۰۰ هزار شغل در معرض خطر
طبق این گزارش:
- حدود ۲۰ هزار شغل مستقیم تحت تأثیر قرار گرفته‌اند
- نزدیک به ۸۹ هزار شغل غیرمستقیم نیز در معرض ریسک هستند
چرا واحدها تعطیل می‌شوند؟
دلایل اصلی تعطیلی‌ها از نگاه شرکت‌ها:
- هزینه بالای انرژی: ۴۹٪
- کاهش تقاضا: ۱۹٪
- مازاد ظرفیت: ۹٪
- مقررات و الزامات قانونی: ۸٪
بیشترین حجم تعطیلی‌ها به ترتیب در کشورهای زیر ثبت شده است:
- آلمان: ۸.۸ میلیون تن در سال
- هلند: ۷.۲ میلیون تن
- بریتانیا: ۴.۵ میلیون تن
- فرانسه: ۳.۹ میلیون تن
سقوط آزاد سرمایه‌گذاری شیمیایی در اروپا
در نقطه مقابل تعطیلی‌ها، سرمایه‌گذاری جدید شیمیایی به شدت کاهش یافته است:
- ظرفیت سرمایه‌گذاری تأییدشده از ۲.۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۲
به تنها ۰.۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
همچنین حدود ۵ میلیون تن در سال پروژه سرمایه‌گذاری اعلام شده که هنوز به تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری، آغاز ساخت یا بهره‌برداری نرسیده‌اند.
از نظر ارزش سرمایه‌گذاری:
- CAPEX تأییدشده از ۷.۶ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۲
به فقط ۱.۵ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۵ سقوط کرده است.
جمع‌بندی تحلیلی:
اروپا در حال از دست دادن بخشی از ستون فقرات صنعت شیمی و پتروشیمی خود است؛ روندی که می‌تواند مزیت رقابتی این قاره در صنایع پلیمر، پلی‌یورتان و مواد پیشرفته را به‌شدت تضعیف کند و میدان را برای تولیدکنندگان خارج از اروپا بازتر از همیشه سازد.
